حضرت علی علیه السلام می فرمایند: « همه كارهاى نیك و جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهى از منكر بیش از قطره اى [آب دهانى] در برابر دریاى خروشان نیست. » (نهج البلاغه ، ح 366، ص 921)

  

امر به معروف و نهی ازمنکر ضربان قلب تپنده امت اسلام

الذین إن مکناهم فی الأرض أقاموا الصلوه و آتوا الزکوه و أمروا بالمعروف و نهوا عن المنکر
نوشته شده در تاریخ 1390/06/18 توسط آمر به معروف | نظرات ()

امر ونهی دینی دارای سه مرتبه اظهار تنفر قلبی ، امر نهی زبانی واعمال قدرت است .

امر به معروف زبانی مهمترین بخش امر به معروف و نهی ازمنکر است که به عنوان یک وظیفه همگانی برای اصلاح وآگاهی بندگان خدا تشریع گردیده است و ازنقش اصلاحی خوبی برای همه انسانها در همه زمانها ومحیط های اجتماعی و خانوادگی برخورداراست .این برنامه آسمانی به گونه ای است که هر کس علاقه مند به سلامت معنوی محیط زندگی خود باشد می تواند به آسانی در خیل عظیم مصلحان بی نام نشان جامعه درآید و به اندازه توان خود نهالی از معرفت بنشاند وشعله ی سیاهی ازآتش گناه را خاموش کند و در نتیجه دهان خود را به رایحه خوش پیام خداوند خوشبو گرداند باشد که پروردگار عالم او را در دیوان مدافعان از دین خود ثبت نماید و از تجلی نورغیرت او خشنود گردد.

 

مراتب امر و نهی زبانی

مرتبه زبانی امر به معروف نیز دارای سه مرحله است :

1- موعظه وگفتار نرم .

2- امر ونهی آرام .

3- امر نهی تند

رعایت مراحل زبانی الزامی است واگر کسی بتواند با مرحله اول به وظیفه خود عمل کند نباید به مرحله دوم وارد شود و

اگر بتواند با مرحله ی دوم وظیفه ی خود را به انجام رساند نباید وارد مرحله ی سوم گردد بله در مراتب امر به معروف ونهی از منکر رعایت مرتبه اول پیش از مرتبه دوم الزامی نیست مگر اینکه مرتبه اول برای گنهکار آسانتر باشد که در این صورت رعایت مرتبه اول واجب خواهد بود و گر نه از میان رتبه اول و دوم هر کدام از اظهار تنفر قلبی وامر ونهی زبانی بر گنهکار آسانتر باشد عمل به آن واجب خواهد بود و ما در بحث بعدی احکام فقهی آنرا بیان خواهیم کرد .

احکام فقهی

1.   اگر احتمال دهد که هدف با موعظه و ارشاد وسخن نرم  برآورده می شود واجب است  به همین صورت عمل کند و به بیش ازآن تعدی نکند .

2.   اگر بداند که موعظه ارشاد و سخن نرم تاثیرنمی کند امر ونهی زبانی کند و در صورت احتمال تاثیراز آسان ترین مرتبه آن شروع نماید و به بیش از آن تعدی نکند به ویژه اگر گنهکار از امرو نهی او مورد هتک قرار می گیرد.

3.  اگربرطرف شدن منکر و اقامه معروف متوقف بر سخن تند وشدت بخشیدن درامر وتهدید و وعده ی مخالفت با گنهکار باشد جایز و بلکه با پرهیز از دروغ واجب است.

4.  جایز نیست در انجام نهی از منکر، از حرام و منکر مثل فحش و دروغ و اهانت کمک گرفته شود بله اگر منکر از جمله چیزهایی باشد که اسلام به آن اهمیت می دهد و به هیچ وجه به انجام آن راضی نباشد نظیرقتل انسان محترم یا ارتکاب گناهان قبیح  و بزرگ که وعده ی عذاب بر آن داده شده است جایز و بلکه واجب است ممانعت شود اگر چه لازم شود از آنچه گفته شد کمک گرفته شود.

5.  اگر بعضی از مراتب امر و نهی زبانی آزار و اهانت کمتری از بعضی از آنچه در مرتبه ی اول ذکر شد داشته باشد باید به آنها اکتفا شود. پس اگر موعظه و ارشاد با سخن نرم و چهره ای باز موثر باشد یا احتمال تاثیر آن برود آزار کمتری از دوری اعراض و امثال آن داشته باشد جایز نیست دوری و اعراض شود. انسان ها در بیان و شنیدن امر و نهی متفاوتند چه بسا دوری و رو گردانی از شخصی از امر و نهی او شدیدتر و سنگین تر و اهانت آمیزتر باشد و از همین رو امر و نهی کننده باید مراتب اشخاص و عمل به مرتبه آسان تر و راحت تر را مورد توجه قرار دهد.

6.  اگر تاثیر امر و نهی به استفاده از مرتبه اول و دوم باشد باید ضمن امر و نهی زبانی از او دوری و اعراض شود. [1]

[1]- تحر یر الوسیله ، جلد 1 ، کتاب الامر بالمعروف




  طبقه بندی: معجزه تذكر لسانی ،  امر به معروف در جامعه ،  ماهیت امر به معروف ، 





Powered by WebGozar