تبلیغات
امر به معروف و نهی ازمنکر ضربان قلب تپنده امت اسلام - روش هاو شیوه های امر به معروف و نهی از منکر 2

  

حضرت علی علیه السلام می فرمایند: « همه كارهاى نیك و جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهى از منكر بیش از قطره اى [آب دهانى] در برابر دریاى خروشان نیست. » (نهج البلاغه ، ح 366، ص 921)

  

امر به معروف و نهی ازمنکر ضربان قلب تپنده امت اسلام

الذین إن مکناهم فی الأرض أقاموا الصلوه و آتوا الزکوه و أمروا بالمعروف و نهوا عن المنکر
نوشته شده در تاریخ 1390/04/17 توسط آمر به معروف | نظرات ()

3-شیوه عملی

منظور این است،که گاهی آمران وناهیان با پیبندی خود به ارزش های دینی واحکام الهی ، بهترین امربه معروف و نهی از منکر را در رفتار خود نشان می دهند ، به ویژه ،اگرازکسانی باشند که نقش الگو برای   بخش هایی ازجامعه داشته باشند . روشن است ،که اگر پدر یا مادر ی ،که خود سیگاری است ، به فرزند خود بگوید : سیگار نکش ، یا خود دروغ بگوید واز او بخواهد دروغ نگو ، یا خود نماز نخواند وازاو بخواهد که نماز بخوان ، این سخنان کم ترین اثر را در دل فرزند او می گذارد . اما اگر خود او ،همه این مسائل را رعایت کند ، شاید نیازی به امر و نهی زبانی اونیز نباشد . همین گونه است نقش معلمان ،استادان ،روحانیون ،مسوولان ومدیران کشور و...

امام صادق (ع) به شیعیان خود فرموده است :

کونوا دعاه الی انفسکم بغیر السنتکم[10]

مردم را به (دین ومذهب) خود،  به غیر زبان هایتان ( وبا عمل خود ) دعوت کنید .

حضرت امام خمینی (ع) در این باره فرموده اند :

از بزرگترین افراد امر به معروف و نهی از منکر و شریف ترین وموثرترین آن وجایگیرترین آن دل ها ، به ویژه آن که آمر وناهی ،اگر از دانشمندان دین و پیشوایان مذهب باشند ،این است که معروف را از واجب ومستحب ،عمل کنند ومنکر ومکروه را کنار گذارند و به اخلاق پیامبان و روحانیون (ومردان الهی ) متخلق گردند واز اخلاق سفیهان واهل دنیا، دوری جویند ، تا این که با عمل واخلاق خود آمر وناهی باشند ومردم به اواقتدا نمایند(و اورا الگوی عمل خویش قراردهند).[11]

استاد شهید آیه الله مطهری نیز اشاره زیبایی دارند :

شما اگر بخواهید ، به شکل غیر مستقیم ،امربه معروف بکنند ، یکی از راه های آن این است که خودتان ، صالح و با تقوا باشید، خودتان اهل عمل وتقوا باشید ، وقتی خودتان این طور  بودید ، مجسمه ای خواهید بود از امربه معروف ونهی از منکر ، هیچ چیز ، بشر را بیشتر از عمل ، تحت تاثیر قرار نمی دهد.[12]

اعتمادجمله برگفتار او                اقتدای جمله بررفتار او

مولوی نیز می گوید : پند عملی وفعلی برای مردم جذاب تر وموثرتر است ، زیرا پند عملی برجان هر شنوا و ناشنوایی اثر می گذارد ودیگراین که در پند عملی توهم واحتمال ریاست طلبی وخود نمایی کمتر است (چون به کسی دستور نمی دهد ) وتاثیرش برمردم بیشتر .

پند فعلی خلق را جذاب تر                  که رسد در جان هرباگوش وکر

اندر آن ، وهم امیری کم بود                    در حشم ،تاثیر آن محکم بود

  نکته : از آن چه بیان شد ، نباید این گونه برداشت شود، که اگر کسی خود معروفی را ترک کرد یا منکری را انجام داد ، حق ندارد،آمر به معروف وناهی از منکر باشد ، بلکه اگر شرایط وجوب امر به معروف ونهی از منکر فراهم باشد ، براو نیز واجب است ،که امربه معروف ونهی از منکر کند .

1-  شیوه «مستقیم وغیرمستقیم »

در جاهایی ،امر به معروف ونهی از منکر ،در صورتی اثر می بخشد ،که آمرو ناهی مستقیما با مخاطب خود ،ارتباط برقرار سازد وبا او به گفت وگو بنشیند ، اما گاهی شرایط زمانی ، مکانی یا اشخاص مورد خطاب ،به گونه ای است، که نمی توان به شکل مستقیم ،امر ونهی کرد و شاید هم اثر منفی داشته باشد ، در این موارد از شیوه غیر مستقیم استفاده می شود به نمونه های ازاین روش توجه شود :

أ‌ معلم در کلاس ، روحانی در مسجد و... (با اشاره به آن معروف یا آن منکر ) بگوید : برخی از عزیزان ،گاهی دچار فراموشی می شوند واین کار خوب را انجام نمی دهند و یا بگوید: شیطان از غفلت برخی از افراد استفاده  می کند و از طریق آنان ، فلان کار ناشایست را انجام می دهد .

حضرت امام خمینی (ع)در مسائل سیاسی به ویژه در مسائل خارجی  وخطاب به گروه ها وجناح های مختلف و نیز، برای تصحیح یک فکر واندیشه ،که تبدیل به یک جریان می شد ، ازاین روش بهره می گرفتند.[13]

ب‌ - در برخی از موارد آمر و ناهی با احترام گذاشتن ، سلام کردن وکمک کردن به مخاطب بدون اینکه درباره معروف یا منکر سخنی بگوید ،اورا به سمت عمل به معروف (مثلا نماز )کشانده یا از منکر باز می دارد .

ت‌   -گاهی آمر وناهی ، باعمل خود به مخاطب درس پایبندی به ارزش ها را می دهد.[14]

ث‌ - در مواردی ، با بهره گیری  از راه واسطه ( یادداشت فرد دیگر -  هدیه کتاب مناسب و...) مخاطب را به معروف ، دعوت و یا از منکر برکنار می کند ، مانند این که از دوستان و یا پدر و مادر او کمک می گیرید.

امام صادق (ع) در باره برخی ،که رفتار ناشایستی داشتند به اصجاب خود فرمود :

نزد او بروید واو را از آن (کار ناپسند ) باز دارید ،اگر پذیرفت به مقصود دست یافته اید واگر نپذیرفت به سراغ کسانی (وواسطه هایی ) بروید که می توانند او را تحت فشار قرار دهند واو از آنان حرف شنوی دارد (وسخن آنان راگوش می کند ومی پذیرد ).[15]

در داستانی که در پی می آید به روشنی بهره گیری از شیوه غیر مستقیم مشاهده می شود:

امام حسن و امام حسین (ع) از جایی  عبور می کردند ، پیرمردی را دیدند ،که وضو می گیرد اما آن را به خوبی (ودرستی ) انجام نمی دهد. آن دو طرحی ریختند ، تا به گونه ای غیر مستقیم او را متوجه سازند ووضو کامل درست را به او بیاموزانند . هر دو به ظاهر با هم بگو مگو کردند و هر یک به دیگری می گفت ، من درست وضو می گیرم اما وضو تو درست نیست . به پیرمرد که ناظر این درگیری ساختگی بود گفتند : بیا بین ما قضاوت وداوری کن ، ما هر دو وضو می گیریم . ببین وضوی کدام یک از ما درست تر است ؟

هر دو، وضوی کامل ودرستی گرفتند ومنتظر پاسخ وداوری پیرمرد ماندند اما او که به اشتباه خود پی برده بود و نیز فهمید که آنان با این روش خواسته اندکار او را اصلاح کنند گفت : وضو هر دو خوب ودرست است ، من پیرمرد جاهل هستم که وضو درستی نگرفتم واکنون از شما آمو ختم و به برکت شما توبه می کنم (وازاین پس درست وضو می گیرم ).[16]

 چکیده درس :

2- پایبندی به ارزش ها و عمل کردن به دستورهای پروردگار ،از بهترین شیوه های ترویج معروف و بازداشتن دیگران ازمنکر است در عین حال اگر کسی در مواردی پایبند نبود و عمل نکرد در صورت وجود شرایط امربه معروف و نهی از منکر براو واجب است امر به معروف و نهی از منکر کند .

3- شیوه مستقیم وغیر مستقیم ؛ از دیگر روش ها برای اقامه معروف وترک منکر است . شیوه غیر مستقیم            مصداق های متعددی دارد، که به برخی از آنها در این درس اشاره شده است .

4- امام حسن وامام حسین ( ع) در داستانی که بیان شد ، با استفاده از روش غیر مستقیم ، به مخاطب خود چگونگی وضو گرفتن درست را آموختند .

پرسش ها

1- اگر کسی به دستورهای الهی پایبند ، نباشد ودیگران را امر به معروف ونهی ازمنکر کند. مخاطبان وی درباره او،  چه می گویند؟

2- نمونه های دیگر (غیر از آن چه در  درس آمده است ) ، برای شیوه غیر مستقیم ، بیان کنید.

3- چه نکته هایی ، از داستان امام حسن و  حسین (ع) می توان آموخت ؟

پیام اندیشه و گفت گو :

قرآن کریم :

یا ایها الذین امنو لم تقولون ما لا تفعلون کبر مقتاً عندا... ان تقولو ما لا تفعلون [17]

ای کسانی که ایمان آورده اید ، چرا سخنی می گویید ، که انجام نمی دهید ؟! نزد خدا بسیار موجب خشم است، که چیزی را بگویید وانجام ندهید.




  طبقه بندی: کتاب آموزش ملی امر به معروف و نهی از منکر (مقدماتی) ، 





Powered by WebGozar