تبلیغات
امر به معروف و نهی ازمنکر ضربان قلب تپنده امت اسلام - روش ها و شیو ه ها در امر به معروف ونهی ازمنکر

  

حضرت علی علیه السلام می فرمایند: « همه كارهاى نیك و جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهى از منكر بیش از قطره اى [آب دهانى] در برابر دریاى خروشان نیست. » (نهج البلاغه ، ح 366، ص 921)

  

امر به معروف و نهی ازمنکر ضربان قلب تپنده امت اسلام

الذین إن مکناهم فی الأرض أقاموا الصلوه و آتوا الزکوه و أمروا بالمعروف و نهوا عن المنکر
نوشته شده در تاریخ 1390/07/3 توسط آمر به معروف | نظرات ()

 برای آن که مخاطب ، معروفی را که کنار گذاشته انجام دهد و یا  اگر منکری را مرتکب می شود ، رها کند ، باید او را امر به معروف و نهی ازمنکر کرد ، روش ها گوناگونگی برای رسیدن به این هدف وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از : 

1- شیوه گفتاری

 در این شیوه ، آمر وناهی ، با مخاطب خو د، از راه گفت وگو ارتباط براقرار می سازد و با سخن و بیان خود او را به معروف فرا می خواند و یا از منکر بر حذر می دارد ، در این شیوه نکته های زیر ، رعایت گردد:

 الف - استفاده از گفتار نرم

 آمر وناهی ، باری تاثیر گذاری در مخاطب خود ، از کلمات و سخنانی که از آن عطر دوستی به مشام می رسد ، استفاده کند . مثلاً بگوید: برادر عزیز و بزرگوار ، این کار با شخصیت شما می سازد ، یا این که اگر می خواهد او را به معروف ، وادار کند ، بگوید: آقای محترم ، شما که این قدر خوب و نجیب هستید ، اگر این کار را هم انجام دهید،  چقدر بهتر می شود. به قول مولانا :

 گفت : از تو کی چنین پنداشتم                     از تو من ، امید دیگر داشتم

 امام علی (ع) گفتار ملایم را سنت خوبان دانسته و فرموده اند :

سنّه الاخیار لین الکلام وافشاءالسّلام[1]

سنت (و راه ورش ) خوبان و برگزیدگان از مردم ، سخن نرم و آشکارکردن سلام است.

 و در سخنی دیگر ، کلام خوب را عامل موفقیت می شمرند:

 من حسن کلامه کان النّجح امامه [2]

 هر کس سخنش نیکو باشد ، پیروزی و موفقیت پیش روی اوست.

   نکته : در مواردی لازم است از لحن وکلام درشت یا عصبانیت و تهدید ، برای جلوگیری ا زمنکر وانجام معروف،  استفاده شود ، [3] که آن هم از چارچوب ادب و اخلاق اسلامی ، نباید خارج شود.

 ب پند آمیز باشد

 گفتار پندآموز در جان و روح ، ریشه دوانده و ماندگار می شود ، زیرا فطرت انسان ها ، پذیرای آن است . خداوند بزرگ ، هنگامی که حضرت موسی وهارون را برای ارشاد وهدایت فرعون می فرستد ، گذشته از آن که از آنان می خواهد با او به نرمی سخن بگویند [4] ، راه چگونگی سخن گفتن با فرعون را نیز نشان می دهد :

 اذهب الی فرعون انه طغی فقل هل لک الی ان تزکّی ؟ و اهدیک الی ربّک فتخشی [5]

 (ای موسی ) به سوی فرعون ، که سرکشی پیشه ساخته برو، پس به او بگو ؛ آیا می خواهی که پاک و پاکیزه شوی ؟ ( آیا می خواهی ) تو را به سوی پروردگارت ، هدایت کنم ، تا بنده ای خداترس گردی ؟

این که آیا میل داری و آیا می خواهی مقرب درگاه خداوند شوی ؟ سوالی است که از هر کس بپرسند ، پاسخ منفی نمی دهد ، از این رو ، فرعون نیز پاسخ منفی نداد، اما گفت که موسی دروغ می گوید و هدفش چیز دیگری است.

 ج مخاطب را از خود بداند

 آمر وناهی ، به گونه ای سخن بگوید ، که مخاطب احساس کند ، او را از می داند و خیر و صلاح او را می خواهد . آن چه را برای خود نمی پسندد ، برای او نیز نمی پسندد ، در این صورت ، احساس تقابل و  جدایی در او پدید  نمی آید ، بلکه احساس یگانگی و هم دلی ایجاد می شود.

 پیبران الهی ، در گفتار خود با مردم نمی گفتند ؛ ای مردم چنین وچنان کنید . بلکه از تعبیر : یا قوم ( یا قومی) ای مردم من ، ای قوم من ، بهره می گرفتند[6] ، حضرت لقمان نیز به فرزندش می فرماید:

 یا بنی لا تشرک با لله ... یا بنی انها ان تک مثقال حبه ... یا بنی اقم الصّلاه و اء مر بالمعروف وانه عن المنکر [7]

 « یا بنی » یعنی « پسرکم » ، « فرزندعزیزم ».

 نکته : از نگاه برخی استفاده از پند و موعظه ، امر به معروف ونهی از منکر به شمار نمی رود ، اما اگر مخاطب باپند وموعظه ، معروف را انجام دهد و ازمنکر دست بردارد ، باید همین روش را به کارگرفت.[8]

  2- شیوه نوشتاری

 گاهی آمر وناهی ، به دلایلی ، شرایط را برای امر به معروف ونهی ازمنکر زبانی و گفتاری ،  مناسب نمی بیند. اما یادآوری کتبی ونوشتاری را موثر تشخیص می دهد و از این شیوه بهره می گیرد . روشن است ، که در یاداشت کتبی نیز، نرم بودن جملات ، پندآمیز بودن ، حفظ کرامت و شخصیت مخاطب باید مراعات گردد. از دیگر جاهای بهره گیری از این شیو ه ، نوشتن مقالات سودمند ، کتاب ها و پیام های تبلیغاتی ، در راستای تشویق به معروف ها می باشد.

 چکیده درس :

 1- برای تحقق هدف امر به معروف ونهی از منکر ، که انجام معروف و ترک منکر است ، از شیوه ها و روشهای  گوناگونی می توان بهره گرفت.

 2- شیوه گفتاری ، برقراری ارتباط با مخاطب از راه گفت و گو و شیو های نوشتاری ایجاد ارتباط وارسال پیام ، از راه نوشتار است .

 3- در این شیوه ها، بهره جستن از گفتار نرم و پند آمیز ( آمیخته وهمراه با پند ) وایجاد احساس یگانگی و از هم بودن در مخاطب ، نقش موثری در پذیرش پیام آمر وناهی ، ایفاء می کند.

 پرسش ها :

 اگر آمر یا ناهی ، در امر به معروف ونهی ازمنکر ، باگفتارو رفتاری خشونت آمیز ، برخورد کند ، چه پیامدهایی خواهد داشت ؟

 چرا امام علی (ع) بهره گیری از سخن نرم را ، از سنت های خوبان ونیکان جامعه می دانند؟

 با این که خداوند متعال می دانست، که حضرت موسی (ع) چه با سخنان درشت وخشن با فرعون ، سخن بگوید و چه با کلمات نرم و دلنشین ، فرعون نخواهد پذیرفت، چرا که حضرت را به استفاده از سخن نرم ، فرمان می دهد؟

  پیام اندیشه و گفت و گو

 امام باقر (ع):

 قولو ا للنّاس احسن ما تحبّون ان یقال لکم فانّ الله یبغض اللّعان السّبّاب الطّعان علی المومنین.[9]

 بهترین سخنی ، که دوست دارید ، مردم ( در برخورد با شما ) بگویند، به آنان بگویید ، زیرا خداوند متعال ، دشمن دارد ، کسی را که به مومنان لعن کند ، آنان را دشنام داده و مورد طعنه ( و نیش زدن ) قرار دهد.




  طبقه بندی: امر به معروف در جامعه ،  شیوه های موثر امر به معروف ونهی از منکر ، 





Powered by WebGozar