حضرت علی علیه السلام می فرمایند: « همه كارهاى نیك و جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهى از منكر بیش از قطره اى [آب دهانى] در برابر دریاى خروشان نیست. » (نهج البلاغه ، ح 366، ص 921)

  

امر به معروف و نهی ازمنکر ضربان قلب تپنده امت اسلام

الذین إن مکناهم فی الأرض أقاموا الصلوه و آتوا الزکوه و أمروا بالمعروف و نهوا عن المنکر
نوشته شده در تاریخ 1390/03/31 توسط آمر به معروف | نظرات ()

می توان گفت از نگاه فقهی ، معروف ها منکر ها ،همان بایدها ونبایدها هستند یعنی اینکه انسان مسلمان به دنبال انجام چه کارهایی باشد واز چه کارهایی پرهیز کند دانشمندان اسلامی وعالمان دینی ، احکام تکلیفی را به چهار گروه تقسیم می کنند :

 1- وجوب ، حکم وجوب به چیزهایی تعلق می گیرد که اصطلاحاً به آن واجب می گویند واجب ؛ عملی است که الزاماً باید انجام شود ودرصورتی که مکلف آن را ترک کند معصیت و نافرمانی خداوند متعال را مرتکب شده و سزاوار عذاب الهی خواهد بود مگر آن که توبه نماید مانند : نماز، روزه ، امانت داری ، دفاع از مظلومان و...

 2- حرمت ؛ حکم حرمت به اموری تعلق می گیرد که به آن حرام می گویند و مکلف الزاماً باید آنها را ترک کند وانجام ندهد ودر صورتی که آنها راانجام دهد از دستورات خداوند سرپیچی کرده است و به عنوان گناهکار شناخته می شود مگرآن که توبه کند مانند : دروغ ، غیبت ، تهمت ، ظلم به دیگران ، شراب خواری و...

 3- استحباب ؛ حکم استحباب به کاری تعلق می گیرد که به آن مستحب می گویند مستحب ؛ عملی است که انجام دادن آن خوب است اما الزامی نیست ، وانجام دهنده آن از ثواب و پاداش آن بهره مند می گردد، هر چند که اگر آن را ترک کند به عنوان گنهکار شناخته نمی شود بلکه ازهمان ثواب (ونیز مزایای دنیایی آن )محروم شده است مانند : نمازهای مستحبی در شبانه روز ، روزه گرفتن سه روزاز هرماه ، شستن دست هاپیش از غذا خوردن وپس ازآن ، مسواک زدن ، تسلیت گفتن به مصیبت دیدگان و...

4- کراهت ؛ حکم کراهت به کاری تعلق می گیرد که به آن مکروه می گویند مکروه ؛ عملی است که انجام ندادن آن بهتر است اما الزامی نیست وکسی که آن راا نجام ندهد ، شخصی مطیع بوده واز پاداش الهی برخوردار خواهد بود ،هرچند که اگر آن را انجام دهد ، جرم یا گناهی مرتکب نشده است مانند : نگاه کردن به صورت دیگران در موقع غذاخوردن ،گذاشتن نان زیر ظرف غذا، بوییدن گیاهان خوشبو برای شخص روزه دار ، خوردن وآشامیدن برای شخص جنب ؛ مگر آنکه وضو بگیرد و...

 بنابراین باتوجه به توضیحات گذشته ، می توان گفت معروف (کارهای خوب وپسندیده ) شامل واجب ها و مستحب ها می شود ودر جای که آن معروف واجب باشد امر به آن هم واجب خواهد بود واگر معروف ، مستحب باشد امر به آن هم مستحب می باشد .

 اما منکراگر به معنای کار زشت وگناه باشد فقط شامل حرام ها خواهد شد واگر به معنای (کارناپسند ) باشد شامل هم حرام ها و هم مکروه ها خواهد بود بنابراین اگر کاری حرام باشد نهی از انجام آن واجب است واگر کاری مکروه باشد نهی ازکار مکروه ، مستحب خواهد بود نتیجه آن که ، امر به معروف و نهی از منکر به امر به معروف ونهی از منکر واجب ، وامر به معروف و نهی از منکر مستحب ، تقسیم می شود.[6]

 

 چکیده درس :

 1-  احکام تکلیفی به وجوب ، حرمت ، استحباب ، وکراهت تقسیم می شود .

2- واجب ، عملی است که انجام آن الزامی وحرام عملی است ، که ترک آن الزامی است .

 3- مستحب به عملی می گویند ،که انجام دادن آن خوب تر وبهتر است ،اما الزامی نیست و مکروه آن است ،که ترک آن بهتر است اما الزامی نیست .

 4- معروف ، شامل واجب ومستحب ،هردومی شود ، اما امربه معروفی که آن معروف ، واجب است ، واجب وامر به معروفی که آن معروف مستحب است ، مستحب می باشد .

 5- منکر ، می تواند شامل حرام و مکروه شود نهی از منکری که حرام است واجب و نهی از منکری که مکروه است مستحب می باشد

 

پرسش ها

 1-  معنای واجب وحرام چیست ؟ آن را با مثال توضیح دهید .

 2-  معنای مستحب و مکروه را با مثال بیان کنید .

 3-  چند نمونه از مستحب ها ومکروه ها را با رجوع به توضیح المسائل بنویسید .

 پ

یام اندیشه وگفت وگوی :

 پیامبر گرامی اسلام (ص):

اخلصوالله لا یقبل الاّ ما خلص له

اعمال خود را برای خداوند از روی اخلاص انجام دهید زیرا خداوند تنها اعمالی را می پذیرد که از روی اخلاص برای او انجام شده باشد.[7]

 

پی‌نوشت‌ها (از این مطلب و مطالب پیشین):

[1] - سوره آل عمران ، آیه 104

 [2] - سوره آل عمران ، آیه 110

 [3] - تفسیر مجمع البیان ج 2، ص 811.

 [4] - سوره مریم ، آیه 55

 [5] - سوره رعد ، آیه 11

 [6] - تحریر الوسیله امام خمینی ، ج 1، ص 444.

 [7] - نهج الفصاحه ، ص 667.




  طبقه بندی: کتاب آموزش ملی امر به معروف و نهی از منکر (مقدماتی) ، 





Powered by WebGozar